بخش اول: معرفی و دامنه کاربرد راهنما

سه عامل اصلی آسیب به باتری عبارت‌اند از: گرمای زیاد، ماندن طولانی‌مدت در شارژ کامل و تخلیه عمیق و مکرر.

این راهنما برای چه تجهیزاتی مناسب است؟

• لپ‌تاپ‌های سازمانی و شخصی
• تلفن همراه و تبلت
• پاوربانک و تجهیزات الکترونیکی قابل‌حمل

نکته مهم

این آموزش مربوط به باتری‌های لیتیومی تجهیزات الکترونیکی است. باتری UPS، خودرو، لیفتراک و باتری‌های سرب‌اسیدی باید مطابق دستورالعمل تخصصی و جداگانه نگهداری شوند.

بخش دوم: اصول صحیح شارژ روزمره

روش پیشنهادی برای استفاده روزانه

• زمانی که شارژ دستگاه به حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد رسید، آن را به شارژر متصل کنید.
• در صورت امکان، پس از رسیدن شارژ به حدود ۸۰ درصد، دستگاه را از شارژر جدا کنید.
• لازم نیست برای رعایت دقیق عدد ۸۰ درصد، دائماً شارژر را متصل و جدا کنید.
• شارژهای کوتاه و چندمرحله‌ای به باتری لیتیومی آسیب نمی‌زنند.

آیا باید باتری را تا صفر درصد تخلیه کنیم؟

خیر. باتری‌های لیتیومی برای شارژ شدن نیازی به تخلیه کامل ندارند. تخلیه مکرر تا صفر درصد می‌تواند فرسودگی باتری را افزایش دهد.

اگر دستگاه به دلیل اتمام شارژ خاموش شد، در اولین فرصت آن را شارژ کنید و برای مدت طولانی با باتری کاملاً خالی نگهداری نکنید.

بخش سوم: شارژ ۱۰۰٪ و استفاده هنگام اتصال به برق

قاعده ساده:
شارژ تا ۱۰۰ درصد در مواقع ضروری اشکالی ندارد؛ اما نگهداری دائمی باتری در ۱۰۰ درصد و محیط گرم توصیه نمی‌شود.

قابلیت‌های محافظت از باتری

برخی دستگاه‌ها دارای قابلیت‌هایی با نام‌های زیر هستند:

• Smart Charging
• Optimized Charging
• Adaptive Charging
• Conservation Mode
• Battery Protection یا Charge Limit

در صورت فعال بودن این قابلیت‌ها، توقف شارژ در ۷۵، ۸۰ یا درصدهای مشابه معمولاً نشانه خرابی باتری یا شارژر نیست.

لپ‌تاپ‌های متصل به برق

استفاده از لپ‌تاپ در زمان اتصال به برق در حالت عادی مشکلی ایجاد نمی‌کند. برای لپ‌تاپ‌هایی که بیشتر ساعات کاری روی میز و به برق متصل هستند، بهتر است قابلیت محدودیت شارژ با هماهنگی واحد IT فعال شود.

از تغییر تنظیمات BIOS یا نرم‌افزار مدیریت باتری تجهیزات سازمانی بدون هماهنگی واحد IT خودداری کنید.

بخش چهارم: گرما، تهویه و محل صحیح استفاده

هنگام استفاده یا شارژ لپ‌تاپ

• لپ‌تاپ را روی سطح صاف، محکم و دارای تهویه قرار دهید.
• منافذ تهویه دستگاه را باز نگه دارید.
• لپ‌تاپ را روی تخت، مبل، فرش، پتو، لباس یا سطوح نرم قرار ندهید.
• روی شارژر و آداپتور کاغذ، پارچه یا وسایل دیگر قرار ندهید.

موارد ممنوع

• قرار دادن دستگاه زیر نور مستقیم خورشید
• رها کردن موبایل، لپ‌تاپ یا پاوربانک داخل خودروی گرم
• قرار دادن دستگاه در کنار بخاری، شوفاژ یا سایر منابع حرارتی
• شارژ کردن تجهیزات در کنار کاغذ، مقوا یا مواد قابل اشتعال

اگر دستگاه داغ بود چه کنیم؟

استفاده سنگین را متوقف کنید، دستگاه را از منبع گرما دور کنید و اجازه دهید در محیط معمولی خنک شود. از قرار دادن دستگاه داغ در یخچال، فریزر یا مقابل سرمای بسیار شدید خودداری کنید.

بخش پنجم: استفاده از شارژر و کابل مناسب

از موارد زیر استفاده نکنید

• شارژرهای بی‌نام‌ونشان یا فاقد مشخصات فنی معتبر
• کابل‌های پاره، فرسوده یا دارای سیم نمایان
• شارژرهای ترک‌خورده، تغییررنگ‌داده یا دارای آثار سوختگی
• دوشاخه‌های شکسته، خم‌شده یا لق
• شارژری که جرقه، بوی سوختگی یا صدای غیرعادی ایجاد می‌کند
• شارژری که مشخصات ولتاژ، جریان یا توان آن با دستگاه سازگار نیست

نکته مهم برای تجهیزات سازمانی

از تعمیر غیراصولی کابل، چسب‌زدن محل پارگی یا ادامه استفاده از شارژر آسیب‌دیده خودداری کنید.

خرابی شارژر یا کابل تجهیزات متعلق به شرکت باید به واحد IT گزارش شود.

بخش ششم: نکات ایمنی هنگام شارژ و شارژ شبانه

هنگام شارژ رعایت شود

• شارژر را به پریز سالم و استاندارد متصل کنید.
• محل اتصال کابل به دستگاه و شارژر باید محکم باشد.
• پورت شارژ را از گردوغبار، اجسام خارجی و رطوبت دور نگه دارید.
• با دست خیس، شارژر یا کابل را متصل و جدا نکنید.
• کابل شارژ را در مسیر رفت‌وآمد قرار ندهید.
• برای جدا کردن کابل، بدنه کانکتور را بگیرید و سیم را نکشید.

شارژ کردن در طول شب

بسیاری از دستگاه‌های جدید پس از تکمیل شارژ، جریان را مدیریت می‌کنند؛ اما باقی ماندن طولانی‌مدت دستگاه در شارژ کامل و محیط گرم برای سلامت بلندمدت باتری مطلوب نیست.

• تجهیزات غیرضروری در پایان ساعت کاری از شارژر جدا شوند.
• هیچ دستگاهی زیر کاغذ، پوشش یا در فضای بسته شارژ نشود.
• پاوربانک و تجهیزات نامعتبر بدون نظارت شبانه شارژ نشوند.

شارژ ایمن یعنی: شارژر سالم، پریز مناسب، تهویه کافی، نبود رطوبت و دور بودن دستگاه از مواد قابل اشتعال.

بخش هفتم: نگهداری دستگاه برای مدت طولانی

روش صحیح نگهداری

1. شارژ باتری را در حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد قرار دهید.
2. دستگاه را کاملاً خاموش کنید.
3. دستگاه را در محیط خنک، خشک و دور از نور خورشید نگهداری کنید.
4. هر چند ماه یک‌بار میزان شارژ را بررسی کنید.
5. در صورت کاهش شدید شارژ، آن را مجدداً تا حدود ۵۰ درصد شارژ کنید.

نگهداری طولانی‌مدت باتری در حالت کاملاً پر یا کاملاً خالی می‌تواند باعث فرسودگی یا تخلیه عمیق باتری شود.

بخش هشتم: علائم هشدار و اقدام فوری

علائم هشداردهنده خرابی باتری

• بادکردگی، تورم یا تغییر شکل باتری و بدنه دستگاه
• بالا آمدن صفحه‌نمایش، تاچ‌پد یا باز شدن درزهای بدنه
• داغ شدن غیرعادی و مداوم
• کاهش بسیار شدید و ناگهانی شارژ
• خاموش شدن ناگهانی دستگاه
• بوی شیمیایی، بوی سوختگی، صدای خش‌خش یا تق‌تق
• خروج دود، بخار یا مایع
• آثار سوختگی روی کابل، پورت یا آداپتور

اقدام فوری در صورت مشاهده خطر

1. در صورت ایمن بودن، شارژر را از برق جدا کنید.
2. دستگاه را خاموش کنید.
3. باتری متورم را فشار ندهید، سوراخ نکنید و خم نکنید.
4. دستگاه را از کاغذ، پارچه و مواد قابل اشتعال دور نگه دارید.
5. موضوع را فوراً به واحد IT و مسئول ایمنی اطلاع دهید.
6. در صورت مشاهده دود یا آتش، مطابق دستورالعمل شرایط اضطراری شرکت عمل کنید.

باتری متورم یا آسیب‌دیده نباید مجدداً شارژ، باز، تعمیر یا استفاده شود.

بخش نهم: صرفه‌جویی در مصرف شارژ و چک‌لیست نهایی

راه‌های افزایش مدت کارکرد لپ‌تاپ با باتری

• روشنایی صفحه‌نمایش را متناسب با محیط کاهش دهید.
• از حالت Battery Saver یا Energy Saver استفاده کنید.
• برنامه‌های غیرضروری پس‌زمینه را ببندید.
• زمان خاموش شدن صفحه و ورود به حالت Sleep را کاهش دهید.
• تجهیزات USB غیرضروری را جدا کنید.
• نرم‌افزارها و سیستم‌عامل را به‌روز نگه دارید.

در ویندوز می‌توانید تنظیمات مصرف انرژی را از مسیر Settings > System > Power & battery بررسی کنید.

گزارش وضعیت باتری در ویندوز

برای ایجاد گزارش فنی باتری در ویندوز ۱۱، می‌توان دستور زیر را در Command Prompt با دسترسی Administrator اجرا کرد:

بررسی تخصصی گزارش باتری تجهیزات سازمانی باید توسط واحد IT انجام شود.

چک‌لیست روزانه همکاران

• کابل شارژ پارگی یا سیم نمایان نداشته باشد.
• آداپتور ترک‌خورده، تغییررنگ‌داده یا بیش از حد داغ نباشد.
• پورت شارژ لق یا آسیب‌دیده نباشد.
• دستگاه روی سطح صاف و دارای تهویه قرار گرفته باشد.
• دریچه‌های هوا مسدود نشده باشند.
• بدنه یا باتری دستگاه متورم نشده باشد.
• از شارژر سالم و متناسب با همان دستگاه استفاده شود.

جمع‌بندی نهایی

برای افزایش عمر باتری، از تخلیه مکرر تا صفر درصد جلوگیری کنید، شارژ را در استفاده روزمره تا حد امکان در محدوده متعادل نگه دارید، دستگاه را از گرمای زیاد دور کنید و فقط از شارژر و کابل سالم و استاندارد استفاده نمایید.

هرگونه تورم، تغییر شکل، داغ شدن غیرعادی، دود، بوی سوختگی یا آسیب شارژر باید فوراً به واحد IT شرکت داروسازی نیاک گزارش شود.